انواع مصالح ساختمانی و کاربردهای آن‌ها

مصالح ساختمانی یکی از پایه‌ای‌ترین ارکان صنعت ساخت‌وساز هستند و بدون وجود آن‌ها، هیچ سازه‌ای شکل نمی‌گیرد. شناخت انواع مصالح، ویژگی‌ها، مزایا و محدودیت‌های هرکدام نقش مهمی در انتخاب صحیح و اجرای اصولی پروژه دارد. امروزه با پیشرفت فناوری، مصالح جدیدی وارد بازار شده‌اند که علاوه بر افزایش ایمنی و دوام ساختمان، زیبایی و صرفه اقتصادی بیشتری نیز ایجاد می‌کنند. در این مقاله به بررسی انواع مصالح ساختمانی و کاربردهای آن‌ها می‌پردازیم و سپس دو متریال مهم یعنی پلاستر گچی و پلاستر سیمانی را به‌صورت تخصصی‌تر معرفی خواهیم کرد.

طبقه‌بندی مصالح ساختمانی

مصالح ساختمانی را می‌توان از چند منظر مختلف دسته‌بندی کرد. یکی از رایج‌ترین روش‌ها، تقسیم‌بندی بر اساس منشا تولید است.

۱. مصالح طبیعی

این مصالح به‌صورت مستقیم از طبیعت استخراج می‌شوند و یا با حداقل فرآوری مورد استفاده قرار می‌گیرند. مانند:

• سنگ

• چوب

• شن و ماسه

• خاک رس

این مواد اغلب دوستدار محیط‌زیست و در بسیاری موارد مقرون‌به‌صرفه هستند.

۲. مصالح مصنوعی

این دسته شامل موادی است که توسط انسان و با فرآوری‌های صنعتی تولید می‌شوند، مثل:

• سیمان

• آجر

• شیشه

• بتن

• فولاد

مصالح مصنوعی معمولاً دارای کیفیت یکنواخت‌تر و مقاومت بالاتر هستند و به همین دلیل در پروژه‌های بزرگ و حساس بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

نمونه‌هایی از مصالح پرکاربرد ساختمانی

در ادامه به معرفی متداول‌ترین مصالحی که در ساختمان‌سازی استفاده می‌شوند می‌پردازیم:

بتن

بتن ترکیبی از سیمان، شن، ماسه و آب است. این ماده به دلیل مقاومت فشاری بالا و هزینه مناسب، پرکاربردترین ماده در سازه‌های بتنی به شمار می‌رود.

فولاد

فولاد در اسکلت فلزی ساختمان‌ها، آرماتور بتن و انواع سازه‌های صنعتی استفاده می‌شود.
خصوصیات مهم فولاد:

• مقاومت کششی بالا

• قابلیت شکل‌پذیری

• دوام مناسب

آجر

آجر از قدیمی‌ترین مصالح ساختمانی است که همچنان در ساخت دیوارها و تیغه‌ها استفاده می‌شود. عایق حرارتی مناسب و قیمت مناسب از مزایای آن است.

سنگ

سنگ به دلیل استحکام زیاد و ظاهر زیبا در نمای ساختمان و کف‌سازی کاربرد دارد. هر نوع سنگ ویژگی‌های فنی خاصی دارد.

چوب

چوب بیشتر در دکوراسیون، سقف‌های شیروانی و سازه‌های سبک استفاده می‌شود. زیبایی طبیعی و خاصیت عایقی از نقاط قوت آن است.

ملات‌ها و نقش آن‌ها در ساختمان

ملات‌ها ترکیبی از ماده چسباننده مانند سیمان یا گچ به همراه آب و مصالح ریزدانه هستند. ملات‌ها نقش اتصال‌دهنده بین اجزا را بر عهده دارند. از مهم‌ترین ملات‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ملات گچی

• ملات سیمانی

• ملات ماسه آهک

• ملات گل آهک

در این میان پلاسترها به‌عنوان نوعی اندود داخلی و خارجی کاربرد گسترده‌ای دارند که در ادامه به‌طور مفصل معرفی می‌شوند.

پلاستر گچی چیست؟

پلاستر گچی نوعی اندود و پوشش سطحی است که از گچ و افزودنی‌های خاص تهیه می‌شود. این متریال بیشتر در فضاهای داخلی ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ویژگی‌های پلاستر گچی

• سبک بودن
  وزن کم این محصول باعث کاهش بار وارده به سازه می‌شود.

• اجرای سریع
  پلاستر گچی به‌سرعت گیرش پیدا می‌کند و اجرای پروژه را تسریع می‌بخشد.

• سطح صاف و یکدست
  نتیجه نهایی ظاهری بسیار صاف و آماده رنگ‌آمیزی دارد.

• عایق نسبی حرارت و صدا
  به‌ویژه در دیوارهای داخلی بسیار موثر است.

کاربردهای پلاستر گچی

• پوشش دیوارهای داخلی

• سقف‌های کاذب

• ترمیم سطوح داخلی

مزایا

• هزینه مناسب

• اجرای آسان

• سازگاری با رنگ‌های مختلف

محدودیت‌ها

• مقاومت پایین در برابر رطوبت

• مناسب نبودن برای فضاهای مرطوب مانند حمام و آشپزخانه

بنابراین، توصیه می‌شود پلاستر گچی فقط در فضاهای خشک مورد استفاده قرار گیرد.

پلاستر سیمانی چیست؟

پلاستر سیمانی نوعی اندود بر پایه سیمان است که به‌صورت دستی یا ماشینی روی سطح دیوار یا سقف اجرا می‌شود. این پلاستر نسبت به نوع گچی مقاوم‌تر و بادوام‌تر است.

ویژگی‌های پلاستر سیمانی

• مقاومت بالا در برابر رطوبت
  این ویژگی باعث شده که برای فضاهای خارجی یا مرطوب انتخابی ایده‌آل باشد.

• دوام طولانی‌مدت
  مقاومت سایشی و مکانیکی آن بسیار مناسب است.

• چسبندگی عالی به سطوح مختلف

کاربردها

• نمای خارجی ساختمان

• سرویس‌های بهداشتی

• پارکینگ‌ها

• زیرسازی برای کاشی‌کاری

مزایا

• مقاومت بالا

• مناسب برای شرایط آب‌وهوایی مختلف

• امکان اجرای ضخامت‌های بیشتر

محدودیت‌ها

• وزن بیشتر نسبت به پلاستر گچی

• زمان گیرش طولانی‌تر

• اجرای دشوارتر

مقایسه پلاستر گچی و پلاستر سیمانی

بنابراین، انتخاب بین این دو متریال وابسته به شرایط پروژه و نیازهای عملکردی است.

اهمیت انتخاب صحیح مصالح ساختمانی

انتخاب مصالح مناسب نه‌تنها بر دوام و ایمنی سازه تاثیر می‌گذارد، بلکه بر موارد زیر نیز اثر دارد:

• هزینه‌های ساخت و نگهداری

• مصرف انرژی ساختمان

• زیبایی بصری

• سرعت اجرای پروژه

به همین دلیل، مهندسان سازه و معماران همیشه با دقت و محاسبه دست به انتخاب می‌زنند. 

نتیجه‌گیری

مصالح ساختمانی ستون فقرات صنعت ساخت‌وساز محسوب می‌شوند و هرکدام نقش ویژه‌ای در بخش‌های مختلف ساختمان دارند. بتن، فولاد، آجر، سنگ و چوب از پایه‌ای‌ترین متریال‌های مورد استفاده هستند و در کنار آن‌ها ملات‌ها و اندودها نیز تکمیل‌کننده فرآیند ساخت هستند.

در این میان، پلاستر گچی به دلیل وزن کم و سرعت اجرای بالا، گزینه‌ای ایده‌آل برای فضاهای داخلی خشک است. در مقابل، پلاستر سیمانی با مقاومت قابل‌توجه در برابر رطوبت و سایش، برای فضاهای خارجی و مرطوب مناسب‌تر است.

با در نظر گرفتن شرایط محیطی، کاربری ساختمان، بودجه و استانداردهای فنی، می‌توان بهترین ترکیب مصالح را انتخاب کرد تا سازه‌ای ایمن، بادوام و زیبا ایجاد شود.برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید به سایت افزیر مراحعه کنید